donderdag 30 juni 2011

Zeehonden en kustvogels

LET OP; DATA 2011 (kijk voor actuele data op www.deltasafari.nl)

Op 4 en 18 augustus organiseert Delta Safari twee zeehondensafari’s door de Voordelta op het schip de Sirius. De dagtochten vertrekken uit Stellendam en zullen een route volgen langs de droogvallende platen rond de Kop van Goeree. We gaan op zoek naar zeehonden en bruinvissen en zullen onderweg ook volop de kans krijgen om kustvogels waar te nemen.



De tochten worden georganiseerd door Delta Safari, een weblog over zeezoogdieren in de Noordzee. De kosten van de dagtocht bedragen 30 euro per persoon. We vertrekken om 09:00 uur vanuit de Buitenhaven van Stellendam, waar we rond 16:00 uur weer terug zullen keren. De tocht is een aanrader voor vogelaars en natuurliefhebbers. Door de lengte van de tocht en het schip is deze minder geschikt voor jonge kinderen en mensen die slecht ter been zijn. Aan boord van de Sirius is simpele en betaalbare catering aanwezig. Meer informatie en aanmelden via deltasafari@gmail.com .

Het aantal zeehonden neemt de laatste jaren sterk toe in de Voordelta. Zo'n tien jaar geleden sprak men over enkele tientallen exemplaren. Tegenwoordig leven er ruim 500 zeehonden in de Zeeuwse en Zuid-Hollandse delta, waarvan het overgrote deel op de platen van de Voordelta. Zowel gewone zeehonden, als grijze zeehonden komen in het gebied voor. Ook worden regelmatig bruinvissen in het gebied gespot. De bruinvis is de kleinste walvisachtige, maar tegelijk ook de meest voorkomende soort in de Noordzee.
Door de aanwezigheid van natuurgebieden als het Voornes Duin en de Kwade Hoek zijn er ook veel kustvogels te zien tijdens de tochten langs de droogvallende platen. Er zal ook aandacht worden besteed aan de invloed van de aanleg van de Tweede Maasvlakte en het instellen van het bodembeschermingsgebied in de Voordelta.

dinsdag 28 juni 2011

Record aantal bruinvissen in Oosterschelde

Vandaag heeft stichting Rugvin het officiële resultaat van de bruinvisscan van afgelopen zondag bekend gemaakt. Het aantal bruinvissen is slechts licht naar beneden bijgesteld. Hieronder volgt een deel van het persbericht;


Op zondag 26 juni hebben vrijwilligers van stichting Rugvin een minimum aantal van 61 bruinvissen geteld in Nationaal Park de Oosterschelde.
Rond half tien 's ochtends vertrokken ruim veertig vrijwilligers aan boord van negen schepen in linie richting het oosten van de Oosterschelde. Er stond nauwelijks wind, waardoor de dieren makkelijk te ontdekken waren. Tijdens de tocht werden in het hele gebied 61 bruinvissen waargenomen, waaronder minimaal 4 moeder en kalf paren. Ook tijdens de vorige twee scans werden jonge dieren gezien, wat er op wijst dat bruinvissen zich in de Oosterschelde voortplanten.


Bruinvis in de Oosterschelde (foto Stichting Rugvin/ Wouter Jan Strietman)

Meer informatie over de stichting Rugvin en het onderzoek in de Oosterschelde; kijk op de website van Rugvin

Update woensdagochtend 29 juni; Het zomercolumn van het NOS journaal over de bruinvistelling van afgelopen zondag;


Minder goed nieuws was gisteren te lezen op de zeezoogdierennieuws. Dinsdagmiddag kwam bij het EHBZ een melding binnen van een dood bruinviskalf dat is aangespoeld tussen Burghsluis en de Plompetoren in de Oosterschelde. Het dier is meegenomen voor onderzoek.  Het is niet bekend of het een kalf betreft dat zondag bij de bruinvisscan is gezien. Toen zijn vier moeder en kalf paren geteld.

zondag 26 juni 2011

Bruinvissenscan op de Oosterschelde

Vandaag zijn we te gast geweest bij de derde bruinvissenscan in de Oosterschelde van stichting Rugvin.
De scan was een groot succes omdat de voorlopige score ligt op 62 bruinvissen! Waaronder ook een aantal moeders met kalf. Het aantal van 62 is nog voorlopig omdat er nog enkele "dubbele" tussen kunnen zitten. Stichting Rugvin zal de definitieve resultaten over een paar dagen bekend maken, als alle waarnemingen en coordinaten met elkaar zijn vergeleken. In de twee eerdere tellingen werden 37 en 18 dieren geteld.


Afgelopen vrijdag werd ons op het laatste moment gevraagd of we nog mee wilden met de telling. Er was nog plek voor een aantal spotters. Omdat we zelf heel nieuwsgierig zijn naar de ontwikkeling van de populatie bruinvissen in de Delta, wilden we hier natuurlijk graag aan mee doen. 
Zondagochtend verzamelen we rond 9 uur in Colijnsplaat. In totaal doen negen schepen mee aan de scan. Wij worden ingedeeld op de Mayor Deux (eigenlijk 'trois', vertelde de familie later). Zes schepen vertrekken uit Colijnsplaat, twee uit Burghsluis en een uit de Roompot Marina. Volgens een strak draaiboek moeten de negen schepen de telling beginnen bij de Oosterscheldekering. Er ligt een compleet plan om alle schepen op de goede positie te laten starten en volgens een afgesproken route naar het Oosten te laten varen. Er zit steeds ongeveer 400 meter tussen de schepen om zo geen enkele bruinvis te missen.


De deelnemende schepen verzamelen bij de Oosterscheldekering

Op weg naar ons startpunt tellen we aan boord van de Mayor Deux al zeven bruinvissen. Ondanks dat deze waarnemingen nog niet officieel tellen voor de scan, is het een mooi begin van de dag. We krijgen zo vroeg in de ochtend al de eerste voortekenen van een geslaagde scan. De lucht is grijs en het water redelijk vlak. Perfect weer om bruinvissen te tellen, omdat ieder contrast op het water zichtbaar is. Helaas wat minder weer voor de fotografen onder de tellers. 
Rond half elf gaat de telling dan echt van start! En gelukkig laten de bruinvissen zich ook weer snel zien. Tot aan de Zeelandbrug, ongeveer halverwege, tellen we op de Mayor Deux al dertien exemplaren. Onder het genot van een kopje koffie, prima verzorgd door de familie van de Mayor Deux, wachten we bij de brug tot iedereen weer in positie ligt.

Bij mooi weer (en goede camera-instellingen) had dit een mooie foto kunnen zijn. Bruinvis met de Zeelandbrug op de achtergrond..... Nu helaas in de mist.

In de voorgaande tellingen werden ten Oosten van de Zeelandbrug bijna geen bruinvissen meer gezien. Maar om de telling volledig te maken moet je natuurlijk wel tot het einde doorvaren. Gelukkig maar, want al snel laten enkele dieren zich weer zien. Eentje zelfs zo dichtbij dat we zijn 'puf' duidelijk aan boord kunnen horen. Prachtig!

En nog zo'n grijze foto.... dat viel een beetje tegen vandaag.

Een eindje verderop krijgen we over de marifoon van een ander deelnemend schip te horen dat ze een 'grote' bruinvis zien 300 meter voor ons schip. Alle spotters aan boord focussen direct op de aangegeven plek. Het is geen 'grote', het zijn er drie bij elkaar! En vlakbij zwemmen er nog twee, en dan nog een vlak naast de boot! Het aantal loopt opeens snel op. Uiteindelijk tellen we op de Mayor Deux 22 bruinvissen. En dat terwijl er vorig jaar bij de gehele scan maar 18 dieren zijn geteld. Alleen over een ding balen mede-spotters Ernst en Rosanne nog wel een beetje; via de marifoon horen we diverse meldingen dat er een moeder met kalf is gezien. En dat hebben wij dan weer niet gezien.....

Terug in Colijnsplaat druppelen alle deelnemers met hun tellijsten weer langzaam binnen. Er blijken ruim zeventig losse waarnemingen te zijn. Als de meest opvallende dubbeltellingen er uit zijn gehaald wordt als voorlopig eindresultaat 62 bruinvissen bekend gemaakt. Maar de komende dagen worden alle precieze coördinaten nog eens naast elkaar gelegd, waardoor het cijfer nog iets zou kunnen zakken. Ook wordt dan bekend hoeveel kalven er geteld zijn.
Het is leuk om te zien hoe lokale booteigenaren en zeezoogdierenspotters gezamelijk zo enthousiast aan zo'n telling mee doen. En vooral natuurlijk de familie van de Mayor Deux bedankt voor de gastvrijheid aan boord! Vanaf 'ons' schip hebben we vandaag in totaal toch maar mooi 30 bruinvissen gezien! 7 voor de scan, 22 tijdens en nog een eenling op de terugweg naar de haven.

Omdat de zon eindelijk was doorgebroken hebben we onderweg naar huis nog even een ijsje gegeten bij de Spuimond op de Brouwersdam. Altijd even checken of daar nog iets zwemt.....
Score deze keer; twee gewone zeehonden.

Thuis aangekomen werd natuurlijk direct de camera aan de computer gelegd om de foto's over te zetten. Los van wat netwerkproblemen ging alles goed. Tot er opeens een hoop gekrijs uit de keuken kwam. Niet de mooiste waarneming van vandaag, maar wel de mooiste actiefoto:

De muis die brulde! (Copyright Marko Oudenaarden/Delta Safari)

ps. de muis hebben we na een korte strijd uit de klauwen van de kat gered en is weer in de tuin beland (geen garanties voor de toekomst)

vrijdag 24 juni 2011

Vrijlating zeehonden Renesse

Vandaag werden in Renesse vier zeehonden vrijgelaten die eerder dit jaar waren aangespoeld op de Zuid-Hollandse en Zeeuwse kust. Onder grote belangstelling van het publiek werden de zeehonden met de namen Bronsje, Paul, Joop en Edith vrijgelaten.



Twee van de vier zeehonden waren binnengebracht in de zeehondenopvang in Pieterburen als "nettenslachtoffer". Ze hadden diepe wonden door stukken touw en visnet waarin ze als jong dier verstrikt waren geraakt. Op de foto's is te zien dat de wonden alleen nog zichtbaar zijn als litteken. De vrijlating werd verzorgd door de mensen van het EHBZ, het netwerk van de zeehondenopvang in Pieterburen, dat gestrande zeezoogdieren langs de Nederlandse kust opvangt.


De zeehonden komen er aan!!!

Klaar voor de (her-)start!

Snel naar zee

Alleen 'Edith' kan geen afscheid nemen....

...maar ook zij neemt uiteindelijk een frisse duik.

De vier worden opgewacht door tientallen soortgenoten op de plaat tegenover Renesse (Klik voor vergroting)

Tijdens het napraten ziet Jaap van der Hiele (EHBZ), één van de net teruggezette zeehonden boven water komen met een vis in zijn bek. Het bericht richting Pieterburen kan deze keer dubbelop luiden; 'operatie geslaagd!!'

Op het strand kregen we nog een tip voor mensen die dit weekend actief aan de slag willen voor de zeehonden. Op het terras van strandtent 'Zuid Zuid West' wordt een spinningmarathon gehouden, waarvan de opbrengst naar de Zeehondencrèche Lenie 't Hart gaat. Volgens de dame van Vakantiepark Schouwen, die de actie mede organiseert zijn er nog zes fietsen vrij. Als je mee wil doen, kijk dan snel op Beachcycling Renesse 2011

(Alle foto's: copyright Marko Oudenaarden/Delta Safari)

zondag 19 juni 2011

Welkom in de MacWhale!

Tijdens de pelagic van Vlissingen naar Aberdeen van afgelopen week hadden we het geluk om een grote groep bruinvissen en dwergvinvissen waar te nemen. In ongeveer een half uur tijd werden meer dan 200 bruinvissen en 10 dwergvinvissen gezien door de spotters aan boord van de Plancius.
Tijdens de tocht vroegen we ons al af wat de reden is geweest van deze grote samenscholing van walvisachtigen. Natuurlijk is een groot voedselaanbod de meest waarschijnlijke oorzaak. In de natuur kennen we het fenomeen 'feeding frenzy's', dit zijn letterlijk schranspartijen van roofdieren die zich te goed doen aan een grote groep prooidieren. Bijvoorbeeld haaien of piranha's die zich massaal op een prooi storten.
In de walvisspotters-wereld is deze kreet ook bekend, om plekken aan te geven waar een grote groep vogels een school vissen aanvalt, soms in combinatie met dolfijnen die de vissen onder het wateroppervlak opjagen. Tijdens de pelagic hebben we een aantal 'feeding frenzy's' waargenomen van met name jan van genten, helaas steeds zonder dolfijnen. Tijdens onze reis naar de Azoren vorig jaar werden deze frenzy's met een glimlach 'sushi places' genoemd door de gidsen.


kleine feeding frenzy op de Noordzee (klik voor vergroting)

Omdat de samenscholing van walvisachtigen die wij tijdens de pinksteren voor de kust van Hull hebben gezien niet echt een 'schranspartij' genoemd kan worden, was ik benieuwd of dit fenomeen vaker is waargenomen. En of hier ook een naam voor bestaat.
Tijdens het zoeken op internet kwam ik een artikel tegen op wildlifeextra.com over een waarneming die onderzoekers van MARINElife hebben gedaan op 21 mei dit jaar in de Celtic Deep. In dit stuk zee, ten westen van Engeland (Cornwall) werden in een stuk van 10 mijl meer dan 20 gewone vinvissen gezien. Dit is sowieso een ongekende hoeveelheid gewone vinvissen in Britse wateren, maar ook heel bijzonder om er zoveel bij elkaar te zien in een relatief klein gebied. 
Teamleider van MARINElife Becky Scott vertelt: "We hebben vijf groepen vinvissen gezien in iets meer dan een half uur, in groepsgrootte van maximaal zeven. De walvissen kwamen regelmatig aan de oppervlakte om te ademen en sommigen waren duidelijk voedsel aan het verzamelen, het was absoluut fantastisch".


gewone vinvis in de Celtic Deep (foto: Tom Brereton/MARINElife)

Verderop in het artikel volgt meer bewijs voor de verklaring van deze samenscholingen. Omdat er ook visserij-experts aan boord waren van het onderzoeksschip, kon op de betreffende locatie direct apparatuur worden ingezet. Dr Jeroen van der Kooij gaf aan: "Akoestische echosounders detecteerden dikke lagen krill, als ook scholen zandspiering in het gebied. Beide zijn bekend als de belangrijkste voedselbronnen voor deze dieren".
Het is mooi dat wat we met boerenverstand al hadden bedacht, ook wetenschappelijk is aangetoond tijdens de waarneming van MARINElife.
Nu blijft de vraag over hoe we dit fenomeen moeten noemen. Gewoon een 'whale gathering'? Een zwemmend buffet? De MacWhale? Als er iemand een beter idee heeft hoor ik het graag. 


Over feeding frenzy's gesproken, hier volgt nog een kijktip voor vanavond. Om 18:45 uur op Nederland 2 : "Nature Great Events". Met vandaag de aflevering 'het grote getij', over de trek van miljarden sardines en de roofdieren die daar op af komen. De frenzy aller frenzy's!
(En anders hopelijk terug te zien op 'uitzending gemist')

vrijdag 17 juni 2011

Bultrug update

Er is gisteren weer een bultrug opgedoken bij Den Helder. De melding is bevestigd door Kees Camphuysen van het NIOZ. De dag ervoor was het dier ook al opgedoken ten westen van Terschelling.
Omdat er ondertussen veel fabels worden verteld in de media ("in de problemen", "verkeerde afslag" en "zijn familie kwijt") heeft Kees Camphuysen het publiek en de media opgeroepen om het dier vooral met rust te laten. Kijk voor het artikel op de site van het NIOZ

Natuurlijk heb ik ook de Delta Safari Bultrug map weer aangepast. Mensen die zoeken naar de vele meldingen van de Bultrug bij paal 18 op Ameland zullen deze niet vinden, omdat dit zeer waarschijnlijk gaat om verwarring met een zwarte buis van een zandsupletie-leiding.


Bultrug Noordzee 2011 weergeven op een grotere kaart

Rondje Noordzee; foto's Farne eilanden

Zoals beloofd zou ik nog wat foto's van ons bezoek aan de Farne eilanden op het weblog zetten. We hebben maandagochtend 13 juni een boottocht gemaakt met de Serenety en zijn tijdens de tocht een uur aan land geweest op Staple Island, waar duizenden vogels broeden.
Maar omdat dit een weblog is over zeezoogdieren beginnen we natuurlijk met een foto van de grijze zeehonden. (Alle foto's zijn in het groot te zien door ze aan te klikken. Copyright; Marko Oudenaarden/Delta Safari)



Omdat de vogelpracht overweldigend is op de Farne eilanden, moet ik natuurlijk ook wat ruimte vrij maken voor een paar aardige vogelplaten;

De papegaaiduiker

Een van steen naar steen hoppende kuifaalscholver

Drieteenmeeuwen met jong

Als wij om 12 uur het eiland weer verlaten, arriveren de bootjes die om 11 uur uit Seahouses zijn vertrokken. Het is spitsuur op het eiland!

Ook op het water en in de lucht is het spitsuur

De vuurtoren van Inner Farne